السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
594
تفسير الميزان ( فارسي )
طبقه قرار دارند ، طبقه اول افضل و اكمل از آن دو طبقه ديگر است و طبقه دوم پائينتر از طبقه اول و بالاتر از طبقه سوم يعنى احبار است و احبار عبارتند از علماى دين كه علم دين را از راه تعليم و تعلم حمل كردهاند . و خداى تعالى در آيه اى كه امام به آن استدلال فرموده ، از نحوه علم ربانيين خبر داده و فرموده : * ( « بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتابِ اللَّه وَكانُوا عَلَيْه شُهَداءَ » ) * و اگر منظور از اين عبارت صرف دانايى به كتاب خدا بود و ربانيين نيز علمشان مانند علم علما بود مىفرمود : « بما حملوا من كتاب اللَّه » ، هم چنان كه در سوره جمعه در باره احبار يهود فرمود : « مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْراةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوها . . . » « 1 » آرى استحفاظ به معناى در خواست حفظ است و معناى آن تكليف به حفظ مىباشد ، پس ربانيين كسانى هستند كه مسئول و مكلف به حفظ كتابند ، نظير اينكه در باره صديقين فرموده : « لِيَسْئَلَ الصَّادِقِينَ عَنْ صِدْقِهِمْ » « 2 » يعنى تا صديقين را مكلف كند به اينكه صدق نهفته در باطن جانشان را اظهار كنند و اين حفظ و شهادت بر كتاب تمام نمىشود مگر با عصمت كه جز در امام معصوم از طرف خداى سبحان محقق نمىشود ، براى اينكه خداى سبحان مجاز بودن در حكومت را بر حفظ كتاب شرط كرده و نيز شهادت آنان بر كتاب را معتبر شمرده ، و اين محال است كه خداى تعالى كسى را شاهد بر كتاب قرار دهد و به وسيله او كتاب ثابت گردد كه جائز الخطاء باشد و غلط از او نيز سر بزند . پس اين حفظ و شهادت غير از حفظ و شهادتى است كه بين ما مردم معمولى يافت مىشود بلكه از قبيل حفظ اعمال و شهادتى است كه بيانش در تفسير آيه شريفه : « لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً » « 3 » در جلد اول اين كتاب گذشت . و اگر در اينجا يعنى در آيه مورد بحث ، اين حفظ و شهادت را به همه انبياء و ربانيين و احبار نسبت داده ، با اينكه قائم به بعضى از افراد است كه همان معصومين ( ع ) هستند ، نظير نسبتى است كه در آيه سوره بقره داده بود ، در آنجا نيز شهادت بر اعمال را به همه امت نسبت داده بود و استعمال اين گونه نسبتها در قرآن شايع است مثل آنجا كه مىفرمايد :
--> ( 1 ) مثل كسانى كه تورات را بر خود تحميل كردند ولى آن را در خود پياده نكردند مثل الاغى است كه كتاب بارش كرده باشند . « سوره جمعه ، آيه 5 » . ( 2 ) تا از صادقان از صدقشان بازخواست كند . « سوره احزاب ، آيه 8 » . ( 3 ) « سوره بقره ، آيه 143 » .